Yazı Detayı
07 Nisan 2015 - Salı 08:10 Bu yazı 844 kez okundu
 
Duyunuzu Kaybetmeyin!
Sedat Güven
sedat@gsem.com.tr
 
 

Duyunuzu Kaybetmeyin

Motosiklet sürücüleri kalıcı işitme kaybı riskiyle karşı karşıyadır.

Bazı motosiklet sürücüleri kalıcı işitme kaybı riskine karşı gerekli tedbirleri alıp motorlarını keyifle sürmeye devam ediyor. Bu konunun bilincinde olmayan çoğu motosiklet sever ne yazık ki yaşadıkları veya ileride yaşayacakları ciddi işitme kaybı sorunlarının motosiklet kullanımları esnasında gerekli tedbirleri almadıklarından kaynaklandığını acı bir pişmanlıkla öğrenecekler. Motosiklet sürüşü esnasında maruz kalınan yüksek seslerin etkisinden korunmak için sadece kask takmanın yeterli olduğunu düşünen sürücüler de ne yazık ki bu gruba dahildirler. Çünkü bu düşünce bir dereceye kadar doğrudur.

Pırıl pırıl bir havada motosikletimize bindiğimizi düşünelim. Motorumuzu çalıştırdık, sürmeye başladık. 50 kmh hızlara kadar makinemizin o güzel sesi, gaz verdiğimizde egzosttan gelen o etkileyici homurtu ve çevresel sesleri net olarak duyuyoruz; sürat 50kmh in üzerine çıktığında ise rüzgar gürültüsü tüm diğer sesleri yavaş yavaş bastırıyor  ve rüzgarın gürültüsü tamamen hakim ve tek duyduğumuz ses oluyor. Ve sağlığımız için risk işte burada başlıyor.

Gürültülü ortamda çalışma, silahlı sporlar ve havacılık sektörlerinde olduğu gibi, sürüş esnasında  benzer yüksek ses seviyelerine maruz kalınan motosiklet kullanımında da uygun tedbirler alınmadığında karşılaşılacak manzara; zaman içerisinde farkında olmadan meydana gelen ve gittikçe ilerleyen, daha da kötüsü tedavisi olmayan kalıcı işitme kaybıdır.

Konu ile ilgili olarak yapılmış olan detaylı çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre; dB(desibel) olarak ölçülen gürültü seviyelerine maruz kalma sürelerine bağlı olarak motosiklet sürücülerinde kalıcı işitme kaybına neden olan nedenlerin en başında ''Rüzgar Gürültüsü'' gelmektedir. Rüzgar gürültüsü; sürücü motoruyla hareket halinde iken baş bölgesinde oluşan bozulmuş hava sebepli gürültü olarak tanımlanmaktadır.  

OSHA (ABD İş Güvenliği ve Sağlığı Kurumu) endüstriyel gürültü seviyeleri yönetmeliğine göre; çalıştığı ortamda gürültü seviyesi 85-90 dB olan bir işçinin 24 saatlik zaman dilimi içerisinde azami çalışma süresi 8 saati geçemez. Çevresel gürültü seviyesi 100 dB'i geçtiğinde bu süre 2 saat ile sınırlandırılmaktadır. 115 dB seviyesinde ise bu süre dramatik olarak 15 dakikaya inmektedir.

Grafik-1 incelendiğinde görüleceği üzere,şimdi bu değerleri biz motosiklet sürücüleri gözünden kıyaslayalım:

 

·    Buzdolabının çalışma sesi: 40 dB
·    Yoğun trafik: 80 dB
·    Motosiklet sesi: 90 dB               
·    105 kmh hızda rüzgar gürültüsü:100 dB              
·    Çim biçme makinası-elektrikli testere:103 dB
·    160 kmh hızda rüzgar gürültüsü:110 dB             
·    Motorlu testere :110 dB
·    Beton matkabı: 120 dB
·    Jet uçağı kalkışı: 120 dB
·    Silah patlaması :140 dB 

Yüksek hızlardaki gürültü seviyeleri incelendiğinde, değerlerin çim biçme makinesi, elektrikli testere ve motorlu testerenin yarattığı gürültü seviyelerine çok yakın olduğu görülmektedir. Böylesine yüksek gürültüye maruz kalındığında sürücü sadece fiziksel olarak yorgunluğa maruz kalmayacak, ayrıca sesten etkileşim süresine bağlı olarak sonraki hayatında sürekli kulak çınlamasından şikayet edecek ve ayrıca işitme cihazı kullanma ihtiyacı da ortaya çıkacaktır.

Uzmanlar tarafından rüzgar gürültüsünün sebep olduğu bir diğer yaygın duyma sorunu ise TTS (Temporary Threshold Shift)-Geçici duyma eşiği seviyesi değişimi olarak belirtilmektedir. TTS, yüksek sese maruz kalınan süreye bağlı olarak, gerçek duyma değerlerinin geçici olarak daha düşük seviyelere inmesi anlamındadır ve mola verdiğiniz esnada duyma yetinizin sürüşe başlamadan öncesine nazaran daha az olması şeklinde açıklanabilir. Bir alt seviyeye inen bu duyma yetisi, gürültünün süresine bağlı olarak kalıcı hasar haline de gelebilmektedir.

Sinema salonlarında, yüksek müzik dinlerken veya gürültülü bir ortamda çalışırken her insanın karşılaşabildiği bu durum motosiklet severler tarafından sürekli yaşanacak kaçınılmaz bir olgudur. Motosiklet kullanmanın bir gerçeği olduğuna göre, kendi sağlığını düşünen sürücüler olarak bu olumsuz etkilerden korunmak için tedbir almak bir zorunluluk olarak algılanmalıdır.

Yapısal tedbirler incelendiğinde karşımıza iki husus çıkmaktadır; Motosikletlerin kendilerine has oturuş pozisyonları ve ön siperliklerin özellikleri. Bu iki unsurun rüzgar gürültüsünü önlemekte yardımcı birer elaman olduğu araştırmalarda ortaya çıkmıştır ve iyi rüzgar koruması için en iyi konum ve siperlikler kullanılmaya gayret edilmelidir. Ancak bilinmelidir ki her iki koruyucu eleman da soruna kısıtlı katkıda bulunmaktadır.

Bireysel olarak alınacak tedbirlerin en başında kask kullanımı ve kask seçimi gelmektedir. Tüm araştırma ve geliştirme çalışmalarına rağmen, rüzgarın kaskın çevresinde dolaşırken yarattığı sürtünmeden dolayı orta ve yüksek hızlardaki yol sürüşlerindeki rüzgar seviyesinin etkilerini azaltmada sınırlı miktarda katkısı olduğu da bir gerçektir. Ayrıca, kaskın içerisine ilave pedler koymak, rüzgar kanallarını açmak kapamak, alternatif rüzgar kanalları dizayn etmek, rüzgar seviyesinin azaltılmasında çok önemli başarı sağlamayacaktır.

Piyasada satılmakta olan kaskların değerleri incelendiğinde 100 kmh hızlarda 82-90 dB civarındaki en iyi değerlerin daha yüksek hızlarda ciddi miktarda arttığı, ortalama kaskların ise orta-yüksek hızlarda 110-116 dB değerlerinde gürültüyü içeriye ilettiği bilinmektedir. Doğal olarak kafayı tam olarak kapayan kaskların dışındaki yarım kasklar ve camsız kaskların olumlu etkilerinin çok  daha az olduğunu, hatta önemsiz denecek kadar az olduğunu tahmin etmek güç olmaz.  Karşılaştırma grafiğinde 116 dB değerinde güvenli motosiklet kullanım süresinin 15 dakika olduğu görülmektedir. Böylesine güzel bir hobinin yaşanması için günde 15 dakika çok az değil mi sizce de? Ve işitme kaybına değer mi?

Otoyol hızlarında sürüşlerde kask takılmadığında maruz kalınan rüzgar gürültüsü; tam kapalı kask takılmasına oranla yaklaşık 10 kat daha fazladır.Yani motosiklet kullanırken mutlaka kapalı kask kullanmalıyız. Bu gerçeği öğrendik, ayrıca kapalı kask olsa bile kaskın tek başına işitme kaybına engel olamadığını da gördük.

Peki biz motosiklet sürücüleri  böylesine önemli bir sağlık tehdidinden etkilenmemek için kapalı kask kullanmanın dışında başka ne yapılabiliriz?  Bu sorunun çok kolay ve ulaşılması çok ucuz bir cevabı var. Kulak tıkacı..(Earplug) kullanmak.

Kulak tıkacı gözenekli yapısı sayesinde gürültüyü filtre eder ve dB değerini kabul edilebilir seviyelere düşürerek kulak sağlığımız korur. Piyasada kolaylıkla bulunan kulak tıkaçları NNR(Noise Reduction Rate)- Gürültü azaltma oranı değerleri kontrol edilerek alınmalıdır. Motosiklet için kullanılabilecek kulak tıkaçlarının grafikte belirlenen gürültü değerlerini arzu ettiğimiz miktarda düşürecek şekilde NNR 22-33 arasında seçilmesinde fayda vardır. Böylelikle ortalama 100 dB ve hatta daha da üzerindeki gürültü seviyesinde motosiklet kullanan bir kişi, normal şartlarda kulak sağlığına zarar vermeyecek şekilde günde en fazla 2 saat sürüş yapabilecek iken kulak tıkacı sayesinde 8 saat ve daha fazla sürüş yapabilecek, daha az fiziksel yorgunluğa maruz kalacak ve işitme kaybı sorunu yaşamayacaktır. Detaylı bilgi grafik 2 de incelenebilir. Böylesine büyük bir fayda ve gerçekten çok çok küçük bir maliyetle.

Sonuç olarak; mutlaka kapalı kask ve mutlaka kulak tıkacı kullanınız.

GSEM/Güvenli Sürüş Eğitim Merkezi, güvenli sürüşe verdiği önemin bir parçası olarak motosiklet severleri sağlıklarının da önemi konusunda bilinçlendirmenin gerekliliğine inanmaktadır. Eğitimlerimizde güvenli sürüş kapsamında bedensel sağlığımızı da koruyarak daha uzun yıllar motora binecek, mutluluğumuzu dostlarımızla paylaşacak ve keyfimizi daim kılacak her türlü paylaşımı yaşamaktan mutluluk duyuyoruz. Onaylı kulak tıkaçlarınızı eğitmenlerinizden istemeyi unutmayınız..Tüm motosiklet severlere faydalı olması dileklerimizle.

 
 
 
Kaynaklar:
  • Industrial Paramadic services
  • OSHA
  • Cooper Safety Supply
  • Muhtelif marka kask üretici web siteleri
  • GSEM Eğitim dokümanları
 
Etiketler: Duyunuzu, Kaybetmeyin
Yorumlar
Haber Yazılımı